Dyskalkulia –specyficzne trudności w uczeniu matematyki

 

                Każdy z nas w trakcie swojej edukacji szkolnej, chociaż raz usłyszał, że matematyka jest królową nauk - uczy logicznego myślenia, dostrzegania zależności, sprawnego rachowania. Zawsze też były osoby, dla których królowa matematyka była wyjątkowo kapryśna, nie pozwalała się poznać, trudno było ją zrozumieć i zapamiętać.  Od pewnego czasu posługujemy się pojęciem dyskalkulii rozwojowej - rozumianej jako zaburzenie zdolności matematycznych. Aby choć trochę przybliżyć zagadnienie dyskalkulii rozwojowej należy zacząć, czym są zdolności matematyczne.

  Zdolności matematyczne są to dyspozycje, które stanowią warunek pomyślnego uczenia się i uzyskiwania osiągnięć w matematyce. Jest  to zdolność do zrozumienia istoty matematycznej i pokrewnych problemów, metod i twierdzeń; zdolność do uczenia się, pamiętania  i odtwarzania ich; do wiązania ich z innymi problemami, symbolami, metodami  i twierdzeniami; do używania ich przy rozwiązywaniu matematycznych i podobnych problemów – L.Košč

Pojęcie dyskalkulii rozwojowej (L. Košč)
Dyskalkulia rozwojowa jest strukturalnym zaburzeniem zdolności matematycznych,  mającym swe źródło w genetycznych lub wrodzonych nieprawidłowościach tych części mózgu, które są bezpośrednim anatomiczno-fizjologicznym podłożem dojrzewania zdolności matematycznych zgodnie        z wiekiem; jest zaburzeniem występującym bez jednoczesnego zaburzenia ogólnych funkcji umysłowych.

Klasyfikacja dyskalkulii (L. Košč)

  • Dyskalkulia werbalna - zaburzenie umiejętności słownego wyrażania pojęć i zależności matematycznych, takich jak oznaczanie ilości i kolejności przedmiotów, nazywanie cyfr i liczebników, symboli działań i dokonań matematycznych.
  • Dyskalkulia praktognostyczna - zaburzenie matematycznych manipulacji konkretnymi czy narysowanymi przedmiotami (palcami, piłkami, kostkami, patyczkami itd.). Manipulacje matematyczne obejmują liczenie (pojedyncze dodawanie) przedmiotów oraz porównywanie wielkości,czy ilości           (bez ich dodawania).
  • Dyskalkulia leksykalna (słowna)- zaburzenie związane z nieumiejętnością czytania symboli matematycznych (cyfr, liczb, znaków działań matematycznych i zapisanych operacji matematycznych).
  • Dyskalkulia graficzna - niezdolność zapisywania symboli matematycznych, analogiczna do dyskalkulii leksykalnej.
  • Dyskalkulia ideognostyczna - niezdolność rozumienia pojęć i zależności matematycznych oraz wykonywania obliczeń w pamięci.
  • Dyskalkulia operacyjna - zaburzona zdolność wykonywania operacji matematycznych.

 

     Specyficzne trudności w uczeniu się matematyki rozpoznaje się na podstawie analizy deficytów poznawczych ujawnianych przez dziecko,                      przy prawidłowym poziomie jego rozwoju intelektualnego i sprzyjających, szerokopojętych warunkach edukacyjnych.

Trudności w uczeniu się matematyki stanowią złożony zespół objawów, na który składa się wiele symptomów cząstkowych. Trudności mogą dotyczyć:

  • opanowania liczenia w znaczeniu prostego przeliczania obiektów od1 do 10-ciu
  • niskiego poziomu rozumowania matematycznego, 
  • problemów z czytaniem i zapisem symboli matematycznych, 
  • trudności z liczeniem i wykonywaniem operacji arytmetycznych zarówno pisemnych jak i pamięciowych,
  • błędów o charakterze rewersji (mylenie 6 i 9),
  • inwersji (98 i 89),
  • opuszczeń,
  • zrozumienia i opanowania zasad i reguł matematycznych,
  • posługiwania się pojęciem czasu i jednostkami jego pomiaru, 
  • zastosowania miar długości,
  • ciężaru,
  • wielkości,
  • posługiwania się pieniędzmi,
  • orientacji przestrzennej, 
  • mylenia stron: lewa-prawa, 
  • opanowania sekwencyjnego porządku w grach i zabawach, 
  • gubienia się i dezorientacji podczas gier w zakresie kolejności, 


Model diagnozy dyskalkulii w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej
Kryteria diagnostyczne:

Klasyfikacja DSM- IV
A. Niskie zdolności matematyczne
B. Niskie osiągnięcia szkolne, trudności życiowe
C. Głębokość zaburzeń niewspółmierna do deficytów sensorycznych

Klasyfikacja ICD-10
A. Słabe umiejętności matematyczne
B. Przeciętne czytanie i pisanie
C. Wykluczenie zaniedbań dydaktycznych i opóźnienia rozwoju
D. Wykluczenie wad wzroku i słuchu

Badania psychologiczne w celu określenia poziomu rozwoju intelektualnego, zaburzeń percepcyjno-motorycznych, funkcjonowania emocjonalnego, społecznego.

Badania pedagogiczne w celu określenia umiejętności szkolnych (czytanie, pisanie, liczenie)

Formy pomocy uczniowi z dyskalkulią 

  • zajęcia korekcyjno-kompensacyjne,
  • zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze,
  • terapia pedagogiczna,
  • konsultacje z nauczycielem matematyki,

Pomoc dziecku powinna się koncentrować na:

  1. Kształtowaniu dojrzałości psychicznej do uczenia się matematyki, tj. kształtowanie operacyjnego rozumowania, wyrabianie odporności emocjonalnej oraz racjonalnego zachowania sie w sytuacjach trudnych, które towarzyszą procesowi uczenia się matematyki.
  2.  Stopniowym i od podstaw zrekonstruowaniu całego systemu wiadomości i umiejętności matematycznych, aż do poziomu wymagań programowych danej klasy, do której dziecko uczęszcza.

 

Bibliografia

Kość L., Psychologia i patopsychologia zdolności matematycznych, Warszawa 1982

Kość L., Ponczek R, Test Kalkulia III podręcznik, Warszawa 1998

Gruszczyk-Kolczyńska E., Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się, Warszawa 1992

Gruszczyk-Kolczyńska E., Dojrzałość do nauki matematyki, w: Biuletyn PTD Warszawa 2002

Oszwa U., Zaburzenia rozwoju umiejętności arytmetycznych, Kraków 2006

Stryczniewicz B.,Praca z uczniem mającym trudności z matematyką, Opole 2004

 

                                                                                                                                                                                 Opracowała pedagog- Martyna Paprocka

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Piekoszowie
Liczba odwiedzin: 15644